Hercules Segers krijgt retrospectief in Rijksmuseum

Hercules Segers, Bergvallei met omheinde velden. Ets en drogenaald, 1625-30, Rijksmuseum

Hercules Segers, Bergvallei met omheinde velden. Ets en drogenaald, 1625-30, Rijksmuseum

Het Rijksmuseum presenteert vanaf 7 oktober  voor het eerst een compleet overzicht van één van de meest mysterieuze en experimentele kunstenaars uit de Gouden Eeuw: Hercules Segers.  Tot en met 8 januari 2017 zijn de in totaal 18 schilderijen en 110 afdrukken van 54 prenten te zien in het Rijksmuseum, aansluitend in het Metropolitan Museum in New York. De wonderbaarlijke berglandschappen en eindeloze vergezichten van Segers getuigen van een grenzeloze verbeeldingskracht. Als prentmaker was Segers een ware pionier. Voor zijn kleurige etsen ontwikkelde hij geheel eigen technieken. Hercules Segers heeft door de eeuwen heen vele kunstenaars en dichters gefascineerd en geïnspireerd.

Hercules Segers (1589/90-1633/40) was een kunstenaar die, net als Leonardo da Vinci, Albrecht Dürer en Rembrandt van Rijn, het wezen van de natuur en de wereld wilde doorgronden en weergeven. Bladeren, lucht en gesteente trof je beter door ze niet exact na te schilderen, maar voor te stellen ‘uit de geest’ ofwel door de eigen fantasie te gebruiken. Soms combineerde hij voorstellingen ‘naar het leven’ met fantasievoorstellingen. Zo schilderde hij het uitzicht uit zijn huis op de Lindengracht in Amsterdam en plaatste dit in een bergvallei. Of Segers ooit heeft gereisd en in werkelijkheid bergen zag, is niet bekend. Segers onderhield contacten met collega’s en kunsthandelaren en moet een productief schilder zijn geweest. Slechts een zeer klein deel van zijn oeuvre bleef echter bewaard – of is als zodanig herkend.

De grootste groep prenten van Segers in het Rijksmuseum, ruim veertig, is afkomstig van de Amsterdamse verzamelaar Michiel Hinloopen (1619-1708). Waarschijnlijk stamt deze groep uit Segers’ ateliernalatenschap. Dankzij nieuw archiefonderzoek is meer bekend over Segers’ leven. Toch bleven veel mysteries onopgehelderd, zoals de oorzaak en datum van Segers’ vroegtijdige dood. Een plotseling overlijden zou verklaren waarom veel van zijn prenten onvoltooid en nog in de experimentele fase bij verzamelaars zijn beland.

Rembrandt was een groot bewonderaar van het werk van Segers en had acht schilderijen van hem in zijn bezit. Ook verwierf hij een etsplaat uit Segers’ nalatenschap waarin hij de figuren verving door eigen personages, maar het betoverende landschap liet staan en vele malen afdrukte. Ook bij leerlingen van Rembrandt, onder wie Philips Koninck (1619-1688), vond Segers navolgers. Segers’ wonderlijk gekleurde etsen bleven geliefd bij verzamelaars en kunstenaars. Het zou eeuwen duren, eigenlijk tot de 20ste eeuw, voordat prentmakers weer zo vrijuit zouden experimenteren. Om deze reden wordt Segers wel beschouwd als een voorloper van de moderne grafiek en in feite van de gehele moderne kunst.

Voor de tentoonstelling is nieuw kunsthistorisch en technisch onderzoek gedaan door een team van specialisten van het Rijksmuseum. Dit heeft geleid tot een veel beter inzicht in zijn werkwijze, materiaalgebruik en de datering van de werken. Segers drukte in zijn schilderwerkplaats prenten af met olieverven op kleurige ondergronden en op linnen en katoen. Tijdgenoot Samuel van Hoogstraten beschreef Segers’ prenten daarom als ‘gedrukte schilderijen’. Door de bewerking van zijn etsen met verf maakte hij iedere prent tot een uniek kunstwerk. In de tentoonstelling zijn soms wel acht afdrukken van dezelfde prent te zien, ieder zeer verschillend van karakter en sfeer. Latere grafici hebben geprobeerd zijn experimenten met etstechniek te ontrafelen. Pas nu, dankzij nieuw technisch onderzoek en zelfgemaakte reconstructies, is het gelukt om de geheimen van Segers’ werkwijze te doorgronden. Zo werd ontdekt dat hij, als eerste kunstenaar in Europa, papier gebruikte uit het Verre Oosten, twintig jaar voordat Rembrandt zijn etsen op Japans papier zou drukken.

Met in totaal 18 schilderijen en 110 afdrukken van 54 prenten geeft de tentoonstelling voor de eerste keer een compleet overzicht van het werk van de kunstenaar. Het Rijksmuseum beheert de grootste groep werken van Hercules Segers ter wereld. Naast de stukken uit eigen collectie worden prenten en schilderijen getoond uit openbare en privéverzamelingen in Europa en de VS.De tentoonstelling in het Rijksmuseum wordt vormgegeven door Christiaan Borstlap. De nieuwe, individuele belichting van de werken is speciaal ontwikkeld door Philips. Bij de tentoonstelling verschijnt een oeuvrecatalogus van alle etsen en schilderijen. Ook wordt een Rijkslezing gegeven door Huigen Leeflang, conservator van het Rijksmuseum, en Persijn Broerse en Margit Lukacs, beeldend kunstenaars, en wordt een rondleiding aangeboden.

Tegelijkertijd met de tentoonstelling Hercules Segers in het Rijksmuseum, wijdt Museum Het Rembrandthuis een tentoonstelling aan de invloed die Hercules Segers heeft uitgeoefend op Rembrandt en kunstenaars uit zijn omgeving. Ook gaat de tentoonstelling in op de rol die Segers heeft gespeeld in de ontwikkeling van moderne grafische kunstenaars, zoals Max Ernst, Willem van Leusden en Nicolas de Staël. Voor meer informatie, bezoek Rembrandthuis.nl

De tentoonstelling Hercules Segers is mede mogelijk gemaakt dankzij het van Marle Fonds/Rijksmuseum Fonds, Ammodo, Turing Foundation, Douwe Egberts, FedEx, FrieslandCampina en Heineken.

BRON: Persbericht Rijksmuseum

Lees ook:Rembrandt te zien in spiegelbeeld
Lees ook:Koning opent overzichtstentoonstelling Late Rembrandt in Rijksmuseum
Lees ook:Een weekend tekenen in het Rijksmuseum
Lees ook:Rembrandt in zwart-wit in Gouda
Lees ook:Weert krijgt Rembrandt op bezoek

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>